Vitreomaculair tractiesyndroom, Lamellair maculagat

Inhoudsopgave:
Deze folder is primair bedoeld voor co-assistenten en (para)medici

Vitreomaculair tractiesyndroom (VMT)

Deze informatie is een aanvulling op de folder macula-pucker en primair bedoeld voor onderwijsdoeleinden.
Op jonge leeftijd zit het glasvocht vast aan het netvlies. Bij het ouder worden kan het glasvocht vervloeien en vervolgens loslaten van het netvlies (zie folder vlekken, troebelingen).
Op de overgang of het grensvlak (interface) tussen het glasvocht (vitreous) en het netvlies (retina) kunnen zich diverse afwijkingen voordoen. Dit worden ook wel "vitreoretinale interface" aandoeningen genoemd. Hiertoe behoren de volgende aandoeningen:

macula gat
macula-pucker
vitreomaculair tractiesyndroom. Deze laatste aandoening wordt hier besproken.

Bij een maculapucker is het glasvocht losgelaten van het netvlies en bevindt zich littekenweefsel op het oppervlak van het netvlies.
Bij een VMT-syndroom treedt dit proces van loslaten niet volledig op. Er is dan sprake van een incomplete achterste glasvochtloslating. Hierdoor kan het glasvocht trekken (tractie) aan het centrum van het netvlies (gele vlek) waardoor klachten kunnen onstaan van verminderd zicht, beeldvertekening, beeldverkleining (micropsie) of lichtflitsen. Meestal nemen de trekkrachten van het glasvocht toe waardoor een glasvocht-netvliesoperatie (vitrectomie) nodig is. Door de tractie ontstaan vaak vochtophopingen in het netvlies (oedeem, zie tekening).

Bij het OCT onderzoek, een netvlies-scan (zie foto's) kunnen verschillende varianten van VMT worden onderscheiden, bijvoorbeeld:

vitreofoveale tractie: het glasvocht zit alleen nog vast in het centrum van de gele vlek (de fovea) en is rondom de gele vlek losgelaten
vitreoretinale tractie: het glasvocht zit nog vast tussen de oogzenuw en de gele vlek, maar is losgekomen aan de andere zijde van de gele vlek (temporale zijde)
vitreomaculaire tractie met diffuse littekenvorming over de macularegio: pucker-achtig beeld zonder een achterste glasvochtloslating maar met tractie aan de retina

links: OCT-scan (netvliesscan) met een doorsnede van het netvlies, 3 dimensionaal
rechts: OCT-scan met trekkrachten van het glasvocht aan de gele vlek (vitreofoveale tractie)

links: OCT-scan (netvliesscan) met een doorsnede van het netvlies: vitreofoveale tractie
rechts: netvlies als men van boven op de gele vlek kijkt (door de trekkrachten lijkt het op een berg)

Lamellair maculagat
Bij een lamellair gat is er sprake van een gedeeltelijk gat in het centrale deel van het netvlies. Dit is het gebied waar we scherp mee kijken (macula). In tegenstelling tot een volledig maculagat is bij een lamellair gat het buitenste deel van het netvlies (fotoreceptoren, outer retinal layer)) wel intakt.

Een lamellair gat is vaak gerelateerd aan:

1) een macula pucker (epiretinale membraan):
Dit is littekenvorming van de macula met plooivorming. Bij een macula pucker lijkt een ontbreking in het littekenvlies te bestaan waardoor de schijn wordt gewekt dat het om een maculagat gaat. Vandaar dat het ook wel een schijngat wordt genoemd, ook wel een pseudogat genoemd. Het is dus geen echt maculagat omdat het netvlies niet in de volledige dikte is verdwenen.
Dit wordt ook wel een epiretinale membraan met een lamellair (pseudo-)gat genoemd. Het heeft vaak weinig consequenties voor het gezichtsvermogen. Indien er voldoende klachten zijn, dwz een verminderd zicht of beeldvertekening (metamorfopsie), dan kan een glasvocht-netvliesoperatie worden overwogen (zie folder vitrectomie: verwijderen van het glasvocht, de binnenste laag van het netvlies en gastamponade).

links: een gedeeltelijk gat (ERM= epiretinale membraan of pucker)
rechts: een bovenaanzicht van de gele vlek of macula

2. vochtophoping in de macula (cystoid macula oedeem, CME):
Bij bepaalde aandoeningen kan zich vocht opstapelen in de gele vlek (macula). Een cyste is een holte gevuld met vocht. CME kan het binnenste laagje van de cyste knappen waardoor een lamellair gat ontstaat.
Voor meer informatie over cystoid macula oedeem → zie folder CME.

Deze folder is afkomstig van www.oogartsen.nl (Deventer ziekenhuis); een samenwerkingsverband tussen het Deventer ziekenhuis (Deventer), CWZ (Nijmegen), Catharina ziekenhuis (Eindhoven), Elisabeth ziekenhuis (Tilburg) en Maxima Med. Centrum (Veldhoven), copyright.
Voor de aandachtsgebieden van oogartsen, zie aandachtsgebieden (subspecialisaties).

Update: 13 februari 2010