Vocht onder de gele vlek: macula-oedeem
Inhoudsopgave:- het netvlies
- wat is de gele vlek of macula?
- wat is macula-oedeem (vocht in de gele vlek)?
- oorzaken van macula-oedeem
Het netvlies
Het netvlies (de retina) vormt de binnenbekleding van het oog (paarse lijn in onderstaande tekening rechts). De beelden worden geprojecteerd op het netvlies. Men ziet scherp met het middelste, centrale deel van het netvlies achterin het oog. Dit wordt de gele vlek of de macula genoemd (zie tekening rechts waarin letter E staat). De beelden worden in het netvlies opgevangen door fotoreceptoren (de kegeltjes en staafjes) en verzonden, via de oogzenuw, naar de hersenen. Voor uitgebreide informatie over het netvlies, zie elders op de website.
De foto hiernaast toont het normale netvlies van een gezond oog, bekeken vanaf de vóórzijde (zoals de oogarts dit ziet bij het oogonderzoek).
Hierin ziet u:
- de oogzenuw (de ronde bleke schijf, blinde vlek)
- de bloedvaten (die ontspringen uit de oogzenuw)
- de gele vlek, de macula (in het centrum).
In het netvlies bevinden zich speciale cellen die we fotoreceptoren noemen. Deze fotoreceptoren zetten beelden om in elektrische signalen, die vervolgens naar de hersenen gaan.
We hebben twee soorten fotoreceptoren: kegeltjes en staafjes. De kegeltjes bevinden zich in het centrale deel van het netvlies, de staafjes zitten in het buitenste deel van het netvlies.
De kop van de oogzenuw (papil) is de bleke ronde schijf in de tekening (diameter 1.5 mm). In dat gebied zitten geen zintuigcellen waardoor met dit gebied niet waargenomen wordt. Het wordt ook wel de blinde vlek genoemd.
Wat is de gele vlek of macula?
In het centrum van het netvlies (middenachter op het netvlies) bevindt zich de gele vlek (macula lutea). De macula is slechts enkele millimeters groot (5.5 mm). Het centrale deel van de macula vertoont een afvlakking (depressie, soort dal) van het binnenste netvliesoppervlak (zie foto hierna). Dit wordt de fovea genoemd (fovea centralis, 1.5 mm), het bevat alleen kegeltjes (die kleuren registreren). De globale structuur is zichtbaar te maken met een speciale netvlies-scan (OCT-scan):
OCT-scan: een doorsnede door het centrum van het netvlies (de gele vlek of de macula)
Wat is macula oedeem?
Macula oedeem is een vochtophoping in de gele vlek of de macula. Deze vochtophoping ontstaat doordat de bloedvaatjes vocht lekken. De gele vlek is belangrijk voor het optimale scherpe zien. Bij macula oedeem zal het gezichtsvermogen dalen. Soms heeft men tevens last van een beeldvertekening, dwz de rechte lijnen zijn krom (bijv. de luxaflex, badkamertegels of deurposten zijn niet recht meer).
Macula oedeem kan met meerdere onderzoeken worden aangetoond: een oogonderzoek (funduscopie), een FAG en een OCT.
Oorzaken van macula oedeem
Macula oedeem kan veroorzaakt worden door verschillende oogziekten of operaties:
- na operaties, bijv.
- staaroperaties: pseudofaak Irvine Gass → zie folder complicatie staaroperatie
- glasvochtoperaties: deze operatie wordt elders beschreven (zie folder). Uit onderzoek blijkt dat na een ongecompliceerde glasvochtoperatie in 47% van de gevallen macula-oedeem optreedt. Vaak verdwijnt dit weer, al of niet na behandeling.
- bij diabetes of suikerziekte: diabetisch macula-oedeem → zie folder suikerziekte
- bij inwendige ontstekingen → zie folder uveitis
- bij bloedvatafsluitingen → zie folder occlusies (afgesloten bloedvaten)
- bij overige oogziekten → (bijv. pucker, AMD)
Deze folder is afkomstig van www.oogartsen.nl (Deventer ziekenhuis); een samenwerkingsverband tussen het Deventer ziekenhuis (Deventer), CWZ (Nijmegen), Catharina ziekenhuis (Eindhoven), Elisabeth ziekenhuis (Tilburg), Maxima Med. Centrum (Veldhoven) en HAGA ziekenhuis (Den Haag), copyright.
Voor de aandachtsgebieden van oogartsen, zie aandachtsgebieden (subspecialisaties).
