DZ/CWZ/CZE/EZ/MMC

Preseptale en orbitale cellulitis

Inhoudsopgave:

Inleiding
Cellulitis is een infectieuze ontsteking rondom één oog met fors gezwollen oogleden.
Om de verdere uitleg over cellulitis goed te begrijpen, is het verstandig om eerst de tekst over de bouw van het ooglid en de oogkas te lezen.
De tekeningen laten zien hoe een bovenooglid en de omliggende weefsel zijn opgebouwd. De buitenkant is bekleed met huid. Achter de huid bevindt zich de ooglidspier (musculus orbicularis oculi) ofwel de kringspier. Deze spier is stevig verbonden met de huid door een dunne laag bindweefsel en zorgt voor het sluiten van de oogleden.
Achter de huid en de spier van het bovenooglid zit een bindweefselplaat (tarsus) die zorgt voor de stevigheid van het ooglid. Tussen het ooglid en de rand van de oogkas (onder de wenkbrauw) bevindt zich een zogenaamd "tussenschot" (het septum orbitale). Dit tussenschot loopt verticaal (zie groene lijn in de tekening, S) en speelt een rol bij de aandoeningen die hierna besproken worden.

 
Afkortingen: levator= levatorspier (heffer ooglid), m.r.s.= musculus rectus superior (bovenste rechte oogspier), m.r.i.= musculus rectus inferior (onderste rechte oogspier), m= musculus tarsalis superior (Müllerse spier), S= septum orbitale, V= orbitaal vet (oogkas vet), T= tarsus, i= iris (regenboogvlies), h= hoornvlies (cornea), O= orbicularis spier (kringspier)

 Het orbitale septum is een fibreus tussenschot dat loopt van de rand van de oogkas (en daar vast zit aan het botvlies) naar het ooglid (en daar vastzit aan de bindweefselplaat of tarsus van het ooglid).
Dit schot scheidt het ooglid van de inhoud van de oogkas en beschermt hierdoor de kwestbare inhoud van de oogkas.

De inhoud van de oogkas bestaat uit het oog zelf, met daaromheen de oogspieren (die voor de oogbewegingen zorgen), vetweefsel en botweefsel (de oogkas). In de oogkas bevindt zich ook de traanklier.

Het oog bevindt zich in een relatief beschermde omgeving, de oogkas.
De oogkas wordt ook wel "orbita"genoemd. Aan alle zijden, behalve de voorzijde, wordt het oog beschermd door bot.

Een preseptale cellulitis is een infectieuze ontsteking van het ooglid en de huid rondom het oog, aan de vóórzijde van het obitale septum.
Een orbitale cellulitis is een dieper gelegen infectie van de weefsels in de oogkas, achter het orbitale septum.
Een preseptale cellulitis komt vaker voor maar is minder ernstig dan een orbitale cellulitis. De 2 aandoeningen hebben enkele overlappende klinische verschijnselen en komen vaker voor bij kinderen.
Beide vormen worden hierna uitvoeriger besproken.

Preseptale cellulitis
Een preseptale cellulitis is een infectieuze ontsteking van het ooglid (onderhuids weefsel) en de huid rondom het oog en bevindt zich aan de vóórzijde van het obitale septum. In tegenstelling tot de orbitale cellulitis zijn de weefsels in de oogkas en het oog zelf niet aangedaan.

Klachten
De klachten bestaan uit plotseling ontstaan van een zwelling, roodheid, warmte en gevoeligheid van het ooglid (boven- en of het onderooglid). De klachten komen aan één kant voor.
Daarnaast zijn er symptomen van koorts (soms), algemene malaise (ziektegevoel) en prikkelbaarheid. Het ooglid gaat door de zwelling hangen (ptosis) en het oog is daarna moeilijker te onderzoeken.
Het oog zelf is niet aangedaan en de gezichtsscherpte is niet verminderd. De oogbewegingen zijn intakt en de oogbol puilt niet uit (geen proptosis). Dit in tegenstelling tot de orbitale cellulitis.

Oorzaken
De oorzaken van deze cellulitis kunnen als volgt onderverdeeld worden:

De infectie wordt vaak veroorzaakt door een bacterie (S. aureus of pyogenes, epidermidus, streptococ, aneuroben). Het orbitale septum voorkómt dat de infectie zich naar achteren, dus richting de oogkas en hersenen, uitbreidt.

Epidemiologie
De preseptale cellulitis komt meer voor in de wintermaanden omdat een bijholte ontsteking vaker voorkomt in deze periode. De cellulitis komt vaker voor bij kinderen, mn bij jonge kinderen (80% van de patiënten zijn onder de 10 jaar en de meeste zijn jonger dan 5 jaar (met een gemiddelde leeftijd van 2 jaar).

Complicaties
Een preseptale cellulitis geneest meestal goed met antibiotica. De volgende complicaties komen gelukkig weinig voor:

Behandeling
De behandeling bestaat uit:

Hieronder staan foto's van een 4-jarig kind waarbij de diagnose "preseptale cellulitis" of "orbitale cellulitis" niet geheel duidelijk was. Het uitwendige beeld kan passen bij zowel een preseptale als een orbitale cellulitis. Bij röntgenonderzoek bleek dat de zwelling zich vóór het septum bevond. preseptale / orbitale cellulitis
foto's: een ernstige preseptale cellulitis

Orbitale cellulitis
Een orbitale cellulitis is een ernstige infectie van de dieper gelegen weefsels in de oogkas, gelegen achter het orbitale septum. De ontsteking bevindt zich in de oogkas, rondom het oog. Een orbitale cellulitis komt minder vaak voor, maar is veel ernstiger dan een preseptale cellulitis.  

Klachten
De klachten bestaan uit:

Oorzaken
De oorzaken van de orbitale cellulitis kunnen onderverdeeld worden in enkele groepen:

De infectie wordt vaak veroorzaakt door een bacterie, bijvoorbeeld de Streptococcus pneumoniae, de stafyllococcus aureus, de streptococcus pyogenes en de H. influenze (mn de verwekker bij kinderen).

Epidemiologie
De orbitale cellulitis komt meer voor in de wintermaanden omdat de bijholte ontstekingen vaker in die periode optreden. De orbitale cellulitis komt veel minder vaak voor dan de preseptale cellulitis. Net zoals de preseptale cellulitis komt de orbitale cellulitis vaker voor bij kinderen (7-12 jaar) en bij jong volwassenen.

Onderzoek
De diagnose wordt meestal gesteld op basis van de klachten en klinische verschijnselen. De bron van de primaire infectie moet nader onderzocht worden. De volgende onderzoeken kunnen een bijdrage leveren aan de diagnose:

Complicaties
Bij een orbitale cellulitis kunnen ernstige (levensbedreigende) complicaties ontstaan, zoals:

Behandeling
De behandeling bestaat uit:



Deze folder is eigendom van www.oogartsen.nl, afkomstig van het Deventer ziekenhuis, CWZ (Nijmegen), Catharina ziekenhuis (Eindhoven), Elisabeth-TweeSteden ziekenhuis (Tilburg), HAGA ziekenhuis (Den Haag), Albert Schweitzer (Dordrecht), Rijnstate (Arnhem), Alrijne ziekenhuis (Leiderdorp, Leiden), Gelre ziekenhuizen (Apeldoorn, Zutphen);  copyright. Voor de aandachtsgebieden van oogartsen, zie aandachtsgebieden (subspecialisaties).

print deze pagina
 
ga naar boven