DZ/CWZ/CZE/EZ/MMC

Talgklierzwelling (chalazion, gerstekorrel)

Inhoudsopgave:

Wat is een chalazion?
Een chalazion (ook wel een gerstekorrel genoemd) is een pijnloze zwelling of bultje van een talgklier in het ooglid. In het boven- en onderooglid zitten vele talgliertjes (kliertjes van Meibom) die belangrijk zijn voor de stabiliteit van de traanfilm. Door het verstopt raken (obstructie) van de afvoergang kan de talg niet meer naar buiten komen en hoopt de talg zich op in het kliertje en het omringende weefsel. Er ontstaat dan een zwelling en een ontsteking van de talgklier. Dit kan leiden tot een locale pijn en roodheid. Het is een steriele ontsteking, die soms in tweede instantie kan infecteren (een secundaire bacteriële ontsteking).

 

Bouw van het ooglid
De tekening laat zien hoe een ooglid is opgebouwd (voor details, zie folder bouw ooglid). De buitenkant is bekleed met huid.   
doorsnede bovenooglidooglid

Achter de huid bevindt zich de ooglidspier (musculus orbicularis oculi). Deze spier is stevig verbonden met de huid door een dunne laag bindweefsel. Achter de spier van het ooglid zit een bindweefselplaat (tarsus). De verticale afstand van deze tarsus is hoger in het bovenooglid (9-12 mm) dan in het onderooglid (3-4 mm).

In de tarsus (bindweefselplaat) bevinden zich talgkliertjes (klieren van Meibom) die een olie/vet-achtige substantie produceren. Deze vetten zijn van belang voor een optimale traanfilm en spelen de belangrijkste rol bij een chalazion. In deze foto ziet u de uitmondingen van de talgkiertjes op de rand van het ooglid.

Oorzaak
Meestal is de oorzaak onbekend, de exacte rol van bacteriën bij het tot stand komen van een chalazion is nog onduidelijk. De aandoening is geassocieerd met rosacea (huidaandoening) en een chronische ontsteking van de ooglidranden (het achterste deel ervan ofwel een posterieure blepharitis genoemd). Door de ooglidrandonsteking raken de afvoergangetjes van een klier verstopt (zie folder blepharitis).

Introductie: animatiefilm (alleen op website, met geluid)


Verschijnselen
Op een gegeven moment ontstaat er een (meestal) gevoelige zwelling net boven of onder de rand van het ooglid. Het gehele ooglid kan in korte tijd rood en gezwollen raken. Het kan een zandkorrelgevoel geven. Soms is het knobbeltje zo groot dat het bovenooglid naar beneden zakt. Ook is het mogelijk dat het chalazion op het oog drukt en het hoornvlies iets vervormt, waardoor het zicht met dat oog wat waziger wordt.
Een chalazion kan éénmalig voorkomen. Het kan echter ook op een andere plaats in het ooglid, in een ander talgkliertje, ontstaan. 

Voorbeeld van een chalazion die een laagstand van het bovenooglid veroorzaakt:
  

Diagnose
Door het ooglid om te klappen kan de oogarts zien of er een chalazion (gerstekorrel) dan wel een hordeolum (stiegje of strontje) aanwezig is. Informatie over een hordeolum (strontje)  vindt u in een andere folder.

Complicaties
Soms ontstaat in een chalazion een ontsteking en krijgt het een chronisch karakter. Meestal is dit een steriele ontsteking maar soms is het chalazion secundair (in tweede instantie) geïnfecteerd. Een ontstoken chalazion is pijnlijk en rood.
Soms ontstaat abces- of pusvorming waarna meestal spontaan een perforatie optreedt (d.w.z. dat het abces open barst). Men kan dit proces versnellen met warme compressen: leg twee maal daags gedurende 15 minuten een in heet water (zodat de ellebooghuid dit kan verdragen) gedrenkte schone zakdoek op het zieke ooglid. Als de zwelling na enige dagen openbarst moet de inhoud, zolang dat gaat, eruit gedrukt worden. Daarna kan de behandeling worden voortgezet met een antibiotische zalf.

De behandeling
De behandeling van een chalazion kan bestaan uit:

1) conventionele behandeling
Een chalazion kan spontaan verdwijnen (resorberen). Soms kan men een beginnend chalazion behandelen met warme compressen met een goede ooglidhygiëne (poetsen van het ooglid, zie folder ooglidrandontsteking of blepharitis). Soms wordt een antibioticumdruppel of zalf gegeven, al of niet gecombineerd met een ontstekingsremmer (corticosteroid genoemd, bijv. dexamytrex, tobradex, terracortril). Meestal is het effect hiervan op het chalazion echter gering. Bij een ontsteking kan het wel zinvol zijn om dit te gebruiken.
In eerste instantie wordt gewacht op spontaan herstel, maar vaak is het nodig het chalazion chirurgisch te verwijderen.

2) het chirurgisch verwijderen van een chalazion
Het ooglid wordt plaatselijk verdoofd. Meestal bevindt het grootste deel van het chalazion zich in het achterste deel van de ooglidrand. Aan de binnenzijde van het ooglid wordt een sneetje in de zwelling gemaakt (door het slijmvlies en de tarsus heen), waarna de inhoud wordt verwijderd (excochleatie of curettage). Het is belangrijk dat de binnenbekleding van de talgklierzwelling ook wordt verwijderd om de kans op een recidief (opnieuw optreden van een chalazion) te verkleinen. Doordat de snede aan de binnenzijde van het ooglid is gemaakt, ziet men geen uitwendige littekens. In zeldzamere gevallen bevindt zich de ontsteking in het voorste deel van het ooglid. De snede wordt dan aan de voorzijde gemaakt (door de huid en ooglidspier) om het ontstekingsweefsel zo goed mogelijk te verwijderen.

Beschrijving van de ingreep

Nazorg
Ook na de behandeling blijft het belangrijk om de ooglidranden goed schoon te houden (ooglidhygiëne, zie folder blepharitis) om de kans op een nieuw chalazion te verminderen. Omdat een chalazion een steriele ontsteking is, zijn oogdruppels of zalven met antibiotica niet nodig.

Hier ziet u 2 foto's van dezelde een patiënt:
- links: een groot chalazion vóór de behandeling
- rechts: na de behandeling waarbij het chalazion via de binnenzijde van het ooglid is verwijderd
   →


Deze folder is afkomstig van www.oogartsen.nl  (Deventer ziekenhuis); een samenwerkingsverband tussen het Deventer ziekenhuis (Deventer), CWZ (Nijmegen), Catharina ziekenhuis (Eindhoven), Elisabeth ziekenhuis (Tilburg) en Maxima Med. Centrum (Veldhoven), copyright.
Voor de aandachtsgebieden van oogartsen, zie aandachtsgebieden (subspecialisaties).

Update: 17 juni 2010


print deze pagina
 
ga naar boven