Charles Bonnet
Inhoudsopgave: deze folder is primair bedoeld voor co-assistenten en (para)mediciSyndroom van Charles Bonnet
Slechtzienden of blinden zien soms beelden of personen die er in werkelijkheid niet zijn. Dit kan angst of onzekerheid oproepen. Indien door een slechtziende of blinde patiënt visuele sensaties worden waargenomen die er in werkelijkheid niet zijn en waarvan de patiënt zelf ook goed beseft dat dit geen reële beelden zijn, wordt er gesproken van "niet-psychotische visuele hallucinaties", meestal het Charles Bonnet syndroom (CBS) genoemd. Men zou in een dergelijk geval kunnen spreken van fantoombeelden naar analogie met sensaties ervaren op de plaats van een verloren geraakt ledemaat (bijv. iemand wiens been is geamputeerd, kan soms jeuk aan zijn grote teen ervaren).
CBS komt voor bij circa 15% van alle slechtzienden en blinden. Hiervan vormt de maculadegeneratie (MD) een belangrijke groep. Dit syndroom wordt in zeldzame gevallen ook waargenomen bij andere aandoeningen (staar, glaucoom, diabetes en optische neuropathie). Er is dus geen sprake van een psychische stoornis, maar van een afwijking in de waarneming.
Mensen met het CBS kunnen allerlei beelden waarnemen: van personen, dieren, planten, gebouwen, voorwerpen of landschappen. Het kunnen realistische beelden of fantasiebeelden (bijv. elfjes, monsters) zijn van verschillende grootte en complexiteit. De beelden kunnen incidenteel of vaak (bijv.dagelijks) worden waargenomen. Vaak zijn de beelden scherp en helder, terwijl de patiënt een (ernstige) visuele beperking heeft.
De zwitserse filosoof Charles Bonnet schreef in 1760 voor het eerst over dit verschijnsel die hij ontdekte bij zijn slechtziende grootvader. Dit syndroom is naar hem vernoemd.
De kans op dit syndroom is groter naarmate de leeftijd toeneemt (m.n. > 65 jaar) en de visus (het gezichtsvermogen) slechter is (m.n. < 30%). De meeste patiënten (± 73%) vertellen anderen (huisarts of oogarts) niet over deze waarnemingen. Ongeveer 75% stoorde zich er niet echt aan, de overige 25% gaat hieronder psychisch gebukt.
Hoewel CBS relatief frequent voorkomt, zullen patiënten dit waarschijnlijk niet gemakkelijk spontaan melden aan familieleden, maar ook niet aan artsen, dat zij beelden zien die er in werkelijkheid niet zijn. Zij verzwijgen dit veelal uit angst 'voor gek te worden versleten'. De symptomen van CBS verlopen niet altijd klassiek. Zo zien patiënten lijdend aan de ziekte van Leber vaak lichtflitsen in plaats van visuele beelden.
Er is geen behandeling voor het syndroom. Geruststelling, een luisterend oor en begrip kunnen al verlichtend werken.
Deze folder is eigendom van www.oogartsen.nl, afkomstig van het Deventer ziekenhuis (Deventer), CWZ (Nijmegen), Catharina ziekenhuis (Eindhoven), Elisabeth ziekenhuis (Tilburg), HAGA ziekenhuis (Den Haag), Albert Schweitzer (Dordrecht) en Rijnstate (Arnhem), copyright. Voor de aandachtsgebieden van oogartsen, zie aandachtsgebieden (subspecialisaties).
