DZ/CWZ/CZE/EZ/MMC

Phake intraoculaire lens: implanteerbare refractie lens (oogkamer lenzen): Artisan

Inhoudsopgave:

Inleiding
In het oog worden lichtstralen gebroken door het hoornvlies en de ooglens. Hierdoor ontstaat bij een normaal oog een helder scherp beeld op het netvlies. Als het hoornvlies niet de juiste kromming heeft of de lens niet de juiste sterkte, ontstaat er een wazig beeld op het netvlies. Er is dan geen sprake van een oogziekte maar van een "refractie- of brekingsafwijking". Dit wordt uitvoerig besproken op de website (www.oogartsen.nl) in het hoofdmenu "Brilsterkte". Hier worden ook de termen "sferisch, cylinder en astigmatisme" nader uitgelegd.

doorsnede oog     

Het corrigeren van een refractie-afwijking (brilsterkte) wordt refractiechirurgie genoemd. Er zijn vele refractieve technieken mogelijk, ieder met een eigen toepassingsgebied. In een overzichtsfolder vindt u een samenvatting van alle mogelijke refractieve ingrepen:
* voor een overzicht / indeling van refractiechirurgie (zie aparte folder)  →  lees verder
* voor de kosten van deze refractieve behandeling →  lees verder

Lage sterkten van bijziendheid (tot - 8.0 dioptrieën) en verziendheid (tot + 3.5 dioptrieën) worden bij voorkeur gecorrigeerd met de excimer-laser (PRK, LASIK, LASEK).
Hogere sterkten van > -8 dioptrie of > + 3 dioptrie kunnen gecorrigeerd worden m.b.v.: 

1) implanteerbare refractielenzen
Deze lens is mn geschikt voor mensen waarbij de eigen ooglens nog kan accommoderen (<45-50 jr). Er wordt een kunstlens vóór de eigen ooglens geplaatst. De eigen ooglens wordt dus niet verwijderd. Hierbij bestaan 2 varianten:

    • de voorste oogkamerlenzen: de Artisan, Artiflex of Acrysof Cachet lens → deze folder.
    • de achterste oogkamerlenzen: ICL  → zie folder ICL.

  

2) verwijderen van de ooglens: de "clear lens extraction"
Hierbij wordt de heldere ooglens wel verwijderd. Dit is mn geschikt bij mensen die niet meer kunnen accommoderen) → zie folder elders. 

Deze folder gaat over de implanteerbare refractielenzen. De implanteerbare refractielens wordt ook wel PIOL genoemd: "Phakic IntraOcular Lens (phakic-IOL)". De term "phakic" duidt erop dat de patiënt zijn eigen (heldere) ooglens nog heeft. De afkorting "IOL" staat voor IntraOculaire Lens.

Soorten Phakic-IOL's
(kunstlens bij patiënten die eigen lens nog hebben)

De afkorting "IOL" staat voor intraoculaire lens (de implanteerbare kunstlens), de term "phakic" staat voor het feit dat de eigen ooglens nog aanwezig is. Bij deze ingreep wordt de eigen ooglens niet verwijderd. De kunstlens kan geplaatst worden in:

Een nadere indeling is:

  1. Voorste oogkamer lens
    • kamerhoek-gesteunde lenzen: de kunstlens wordt vastgezet dmv lenspootjes in de kamerhoek. Dit is de hoek die gevormd wordt tussen het regenboogvlies en het hoornvlies. Oude generatie lenzen (Vivarte, Kelman Duet Kelman, I-care) worden vrijwel niet meer gebruikt. De lens van Alcon (acrysof angle-supported PIOL, Acrysof Cachet) is niet meer beschikbaar.
    • iris-gefixeerde kunstlenzen (Artisan / Artiflex): de kunstlens wordt voor de iris en de pupilopening geplaatst en de lens wordt vastgezet aan het regenboogvlies. Deze lens wordt het meest gebruikt en hierna uitvoerig besproken.
  2. Achterste oogkamerlens
    • ICL (intraoculaire contactlens): Dit is een soort contactlens die tussen het regenboogvlies en de eigen ooglens wordt geplaatst. De lens zet zich vast in de plooien van het straalachtig lichaam. Deze lens wordt niet zo veel meer gebruikt en wordt uitvoeriger beschreven in een andere folder → lees verder.
    • PRL (posterieure refractielens): dit is een lens die tussen het regenboogvlies en de eigen ooglens zit. De lens zit niet vast en drijft als het ware in het oogvocht. Door de hoge complicatiekans (draaien en verplaatsing van de lens, staarvorming), wordt deze lens nu niet meer gebruikt.

terug naar boven

Vooronderzoek en selectiecriteria
Voor een betrouwbare vaststelling van de brekingsafwijking van uw ogen dient u uw contactlenzen voor het vooronderzoek enige tijd uit te laten: voor harde zuurstofdoorlatende lenzen wordt 4 weken en voor zachte lenzen wordt 1 week aangehouden. De oogarts onderzoekt het oog nadat pupilverwijdende druppels zijn gegeven. Ook wordt bekeken of er voldoende ruimte aanwezig is in het oog om een kunstlens te plaatsen. Met name bij verziende ogen kan deze ruimte beperkt zijn.  De voor- en nadelen worden met u besproken en alle vragen die u heeft zullen wij zo goed mogelijk beantwoorden.

Patiënten die niet in aanmerking komen voor deze implantlenzen:

Patiënten die minder geschikt zijn voor deze implantlenzen, zijn patiënten die 

Patiënten moeten wel aan de volgende eisen voldoen:

terug naar boven

De Implanteerbare lens: Artisan / Artiflex kunstlens

Het is raadzaam eerst de inleiding te lezen alvorens deze tekst te lezen. Hierna is tevens een animatiefilm te zien.
Een methode om de brilsterkte te verminderen is het implanteren van een kunstlens, een zogeheten Artisan intra-oculaire lens.   Hierbij wordt een kunstlens geplaatst vóór de iris en eigen ooglens. Deze lens is mn geschikt voor mensen waarbij de eigen ooglens nog kan accommoderen (<45-50 jr) en helder is (dus geen staar aanwezig).

De lens wordt gefixeerd aan de iris d.m.v. kleine klauwtjes in de lens (vandaar de oorspronkelijke naam "claw-lens"). Om schade aan het hoornvlies te voorkomen, moet er voldoende ruimte aanwezig zijn in het voorste deel van het oog waar de lens wordt geplaatst. De ruimte tussen het hoornvlies en de natuurlijke ooglens moet wel voldoende zijn. Dit wordt de VOK (voorste oogkamer) of ACD (anterior chamber depth) genoemd. De ACD moet > 2.7 mm diep zijn (gemeten van de binnenzijde van het hoornvlies tot de ooglens) of 3.2 mm (gemeten van de buitenzijde van het hoornvlies [epitheelzijde] tot de ooglens).
Deze Artisan-Artiflex lens is de meest voorkomende vorm van een phake IOL-implantatie met bekende lange termijnresultaten (phake-IOL betekent een kunstlens in de aanwezigheid van een heldere eigen ooglens).

Lensdetails

Artisan-lens
De Artisan lens is een harde lens, gemaakt van PMMA en beschikbaar in verschillende modellen:

De diameter van de lens waar men doorheen kijkt is 5 of 6 mm (het optisch deel), de totale diameter (inclusief de pootjes) is 7.5-8.5 mm. Deze Artisan lens kan men verkrijgen in:

In Amerika draagt de Artisan-lens de naam "Verisyse"
Artisan kunstlens  Artiflex kunstlens
links: Artisan kunstlens
rechts: Artiflex kunstlens

Artiflex-lens
De Artiflex lens is een flexibele lens, gemaakt van "hydrophobische polysiloxane" en met PMMA-pootjes (3-piece lens). Deze lens kan door een kleinere opening worden ingebracht (3.2 mm wond). De optiek van de lens is 6.0 mm met een range van lenssterkten van sferisch -2.0 t/m -14.5 dioptrieën. Een cylindrische correctie is ook mogelijk.
In Amerika draagt deze lens de naam "Veriflex lens".

Wie is geschikt voor deze behandeling?:

De operatie en nabehandeling
Tijdens de operatie wordt het oog over enkele millimeters geopend. Via deze opening wordt de kunstlens in het oog gebracht en vastgezet op het regenboogvlies (iris). De kunstlens heeft pootjes waarin een stukje iris wordt geklemd. De wond wordt met enkele hechtingen of een kruishechting gesloten. De hechtingen kunnen het astigmatisme (de cylindrische afwijking) van het oog veranderen. De operatie kan in dagbehandeling plaatsvinden, meestal onder narcose.

Nabehandeling

Voordelen

Risico's en mogelijke complicaties 
Elke oogoperatie heeft een risico op complicaties. De lens veroorzaakt geen afstotingsreacties. Hoewel de kans op complicaties slechts gering is moeten zij hier toch vermeld worden:

Resultaten
De voorspelbaarheid van het eindresultaat (gezichtsvermogen) bij hoge bijziendheid is goed, de resultaten zijn op langere termijn stabiel en er bestaat weinig kans op een vermindering van het best gecorrigeerde gezichtsvermogen. Bij patiënten die niet toe zijn aan een leesbril (dus geen ouderdomsverziendheid hebben) wordt het accommodatievermogen van de eigen ooglens niet aangetast. Voordelen zijn dat het accommodatieve vermogen van de eigen ooglens (die in het oog blijft) behouden blijft en dat de phakic-IOL eventueel weer verwijderd kan worden indien dit nodig zou zijn. 

Het ongecorrigeerde gezichtsvermogen (zonder brilcorrectie) was ≥ 0.50 bij 85% van de patiënten, ≥ 0.8 bij 52% en ≥ 1.0 bij 31% na 3 jaar (Ophthalmology 2009; 2244, review).
In grotere studies blijkt dat bij ongeveer 55-75% van de patiënten de restrefractie (overgebleven brilsterkte) minder dan +/- 0.5 dioptrie (D) bedraagt en dat bij ongeveer 75-95% van de patiënten de restrefractie minder dan +/- 1.0 D is. De refractie blijkt stabiel te zijn, het contrast neemt meestal toe en de patiënten zijn meestal erg tevreden.
Ook zijn de resultaten van een Artiflex-torische lens goed: het ongecorrigeerde gezichtsvermogen was ≥ 0.50 bij > 95% van de patiënten, de restrefractie was < +/- 0.50 D bij 80-85% van de patiënten en was de restcylinder ± 0.5 D bij 75-80% van de patiënten (Am J Ophth 2012; 730).

Algemene opmerkingen

Animatiefilm (Engels; Artisan lens)


terug naar boven

De implanteerbare lens: de Acrysof phakic-IOL (Cachet) 

niet meer beschikbaar sinds 2015

Doelstelling
Kunstlensimplantaties hebben tot doel om refractie- of brekingsafwijkingen te corrigeren. Hierdoor wordt men niet of minder afhankelijk van de bril of contactlens. Doordat de eigen ooglens nog aanwezig is, blijft het accommodatievermogen intakt (dit vermogen is uiteraard afhankelijk van de leeftijd).
Een bijziendheid (myopie) met een brekingsafwijking tussen de -5.5 D en -16.5 D kan in aanmerking komen voor deze kunstlens. De afkorting "IOL" staat voor IntraOculaire Lens, de term "phakic" staat voor het feit dat de eigen ooglens nog aanwezig is.

Kunstlens
De lens is een kamerhoek gesteunde lens die is gemaakt van een vouwbaar hydrofoob acrylaat. Deze kunstlens (Acrysof® Cachet) wordt geplaatst tussen het hoornvlies en het regenboogvlies (iris), dus vóór de pupilopening en de eigen ooglens. De ruimte tussen het hoornvlies en de natuurlijke ooglens moet wel voldoende zijn. Dit wordt de VOK (voorste oogkamer) of ACD (anterior chamber depth) genoemd.
De ACD moet ≥ 2.7 mm diep zijn (gemeten van de binnenzijde van het hoornvlies tot de ooglens). Dit is 3.2 mm als gemeten wordt van de buitenzijde van het hoornvlies (epitheelzijde) tot de ooglens.

In tegenstelling tot de Artisan-Artiflexlens wordt de lens vastgezet in de kamerhoek m.b.v. 2 pootjes (elk pootje heeft 2 steunpunten). Vandaar dat het een "kamerhoek-gesteunde IOL" wordt genoemd.

  voorste oogkamerlens (Cachet)

Deze lens is niet meer op de markt sinds 2015



Deze folder is eigendom van www.oogartsen.nl, afkomstig van het Deventer ziekenhuis, CWZ (Nijmegen), Catharina ziekenhuis (Eindhoven), Elisabeth-TweeSteden ziekenhuis (Tilburg), HAGA ziekenhuis (Den Haag), Albert Schweitzer (Dordrecht), Rijnstate (Arnhem), Alrijne ziekenhuis (Leiderdorp, Leiden), Gelre ziekenhuizen (Apeldoorn, Zutphen);  copyright. Voor de aandachtsgebieden van oogartsen, zie aandachtsgebieden (subspecialisaties).

print deze pagina
 
ga naar boven