DZ/CWZ/CZE/EZ/MMC

Overzicht refractiechirurgie: indeling van verschillende technieken (laser, kunstlenzen) en indicaties

Inhoudsopgave:

Inleiding
Om scherp te zien is het nodig dat lichtstralen uit de buitenwereld precies op het netvlies van het oog samenvallen. Het brekend systeem in het oog bestaat uit het hoornvlies en de ooglens in het oog.
doorsnede oog    

Indien de lichtstralen of beelden uit de buitenwereld niet precies samenvallen op het netvlies, is er sprake van een refractie- of brekingsafwijking (brilsterkte). Er zijn verschillende refractie-afwijkingen mogelijk die elders op de website uitvoerig worden beschreven (zie "Brilsterkte" met animatiefilms), te weten:

  1. bijziendheid (myopie)  → zie folder bijziendheid
  2. verziendheid (hypermetropie) → zie folder verziendheid
  3. cylindrische afwijking (astigmatisme), vaak in combinatie met 1 of 2  → zie folder cylindrische afwijking
  4. ouderdomsverziendheid (presbyopie): leesbril  → zie folder ouderdomsverziendheid

Refractiechirurgie is een medische specialisatie die zich al tientallen jaren toelegt op de behandeling van brekingsafwijkingen van het oog. Voorheen was dit synoniem voor "ooglaseren" maar in de huidige tijd zijn hier vele behandelingen bijgekomen. Refractiechirurgie wil zeggen dat door middel van een operatieve ingreep de refractieafwijking permanent wordt gecorrigeerd met als doel onafhankelijker te worden van een bril of contactlenzen.

Wanneer refractie chirurgie?
Ongeveer 25% van de bevolking heeft een refractie (=breking) afwijking van het oog. Om verschillende redenen kan het zijn dat uw bril of contactlenzen problemen opleveren. Of u wilt simpelweg bril-onafhankelijk zijn. Er bestaan verschillende refractieve ingrepen. In deze folder vindt u een samenvatting van de beschikbare mogelijkheden.

links: wazig beeld door een brekings- of refractieafwijking
rechts: scherp beeld na een refractieve behandeling

inval lichtstralen in het oog  inval lichtstralen in het oog

Brilsterkte
De bril- of contactlens-sterkte wordt uitgedrukt in een sferisch (S) en een cylindrisch (C) getal, de sterkte ervan in "dioptrie" (afkorting D). Deze afkortingen worden bij elke behandeling (hierna) vermeld. Een voorbeeld van een brilrecept:  S -4.0 * C -3.0 as 90 graden. U kunt het vergelijken met een vergrootglas die in een willekeurige sterkte te krijgen is (bijv. S+15.0 D). De brekingsafwijkingen kunnen worden gecorrigeerd d.m.v. refractiechirurgie. De doelstelling is dat men geen bril of contactlenzen meer hoeft te dragen.

Overzicht / Indeling van refractiechirurgie
Aan het einde van de folder vindt u een diverse animatiefilms.
Er zijn verschillende refractieve chirurgische ingrepen mogelijk. Refractiechirurgie is een verzamelnaam voor alle behandelingen die tot doel hebben om de afhankelijkheid van bril of contactlenzen te verkleinen of op te heffen. De soort behandeling wordt onder andere bepaald door de ernst van de brekingsafwijking. De hoogte van de brekingsafwijking (de brilsterkte) bepaalt o.a. welke behandelingstechniek wordt toegepast. Dit wordt het indicatiegebied genoemd (de maximaal haalbare correctie met een bepaalde techniek). Het is verstandig eerst iets te lezen over uw brilsterkte. 
Alle genoemde behandelingsvormen in deze folder worden op de website www.oogartsen.nl in detail beschreven (de vermelding "lees verder" verwijst naar specifieke folders over de betreffende behandeling).
Deze folder geeft een overzicht van de huidige refractieve ingrepen met de bijbehorende indicaties. Naar de details van de behandelingen wordt verwezen.
* Voor afspraak maken voor refractiechirurgie → zie folder afspraak ooglaseren
* Voor de kosten van de verschillende refractieve ingrepen (Deventer ziekenhuis →  lees verder).

De refractie-chirurgische ingrepen kunnen onderverdeeld worden in: 

  1. Hoornvlieschirurgie
    • laserbehandelingen (PRK, LASIK, presby-LASIK, SMILE)
    • de niet-laser behandelingen:
      • corneale ringen, hoornvliesringen (Intacs)
      • coagulatie methoden (conductieve keratoplastiek, CK)
      • chirurgische sneden (incisies)
  2. Lenschirurgie (kunstlensimplantatie)
    • phakic IOL: de kunstlenzen wordt vóór de eigen ooglens geplaatst; de eigen heldere oog lens blijft dus in het oog aanwezig
    • lensvervanging: de eigen ooglens, die troebel (staar) of helder kan zijn, wordt verwijderd. In de plaats daarvan komt een kunstlens. De keuze uit kunstlenzen bestaat uit de standaard kunstlens of de premium kunstlens (torisch, multifocaal, accommoderend)
  3. Combinatie van hoornvlies- en lenschirurgie (biotics)

Hoornvlieschirurgie: laser behandelingen
De behandeling met behulp van laserstralen wordt het meest gebruikt. In grote lijnen zijn er 2 technieken: een behandeling zonder hoornvliesflap (PRK, LASEK, epi-LASIK) en met hoornvliesflap (LASIK). Bij PRK, LASEK, epi-LASIK wordt het epitheel (de buitenste cellaag) van het hoornvlies (deels) verwijderd. Het verschil tussen deze 3 behandelingen zit in de manier waarop het epitheel wordt losgemaakt en al dan niet wordt teruggeplaatst. Bij LASIK wordt een dikkere hoornvliesflap gemaakt en opzij geslagen, waarna met laser de bolling van het hoornvlies gecorrigeerd kan worden. Hierna wordt de flap weer teruggeplaatst.

Hoornvlieschirurgie: corneale ringen (Intacs)
Hierbij worden boogvormige ringen geplaatst in de rand van het hoornvlies. Deze ringen worden ook wel de intrastromale corneale ringen (ICR) of Intacs genoemd. → hoornvlieschirurgie (ringen)

Overige hoornvlies implants
Presbyopie (ouderdomsverziendheid) betekent dat de ooglens niet voldoende meer kan accommoderen waardoor het lezen zonder bril niet meer lukt. Vaak wordt gekozen voor het dragen van een multifocale of bifocale bril. Er zijn speciale hoornvlies-implants (inlays) in ontwikkeling om deze presbyopie te behandelen. De doelstelling van deze inlays is niet om de vorm en de refractie van het hoornvlies te veranderen maar om het dieptezien te verbeteren → zie folder hoornvlieschirurgie

Hoornvlieschirurgie: coagulatie methoden (conductieve keratoplastiek)
Het hoornvlies kan van vorm veranderd worden dmv "coagulerende technieken". Hierbij wordt het hoornvlies aan de randen behandeld met laser of warmte waardoor de vorm verandert. Deze technieken bestaan uit:
- laser thermale keratoplastieke (LTK)
- conductieve keratoplastiek (CK)

Bij de CK Hierbij wordt met radiogolven de kromming van het hoornvlies veranderd. → lees verder
Het hoornvlies wordt daardoor boller van vorm.

Hoornvlieschirurgie: chirurgische sneden (incisies) in hoornvlies
Deze behandelingen dienen er voor om een cylindrische afwijking van het hoornvlies (astigmatisme) te corrigeren. Een cylinderafwijking wordt ook wel astigmatisme genoemd. Astigmatisme betekent dat het hoornvlies niet een mooie rond voetbalvorm maar een rugby-bal vorm heeft (zie folder astigmatisme, cilinder). Een incisie betekent een snede. De incisies wordt geplaatst in de steile as van het hoornvlies. Hierdoor wordt de steile as vlakker en krijgt het hoornvlies een mooiere ronde vorm. Voor meer informatie over hoornvlies incisies → hoornvlies sneden.

Lenschirurgie: de Phake Intra-Oculaire Lens (Phakic-IOL)
Hierbij wordt een kunstlens in het oog geïmplanteerd vóór de eigen ooglens. De eigen ooglens moet wel helder zijn (géén staar) en nog kunnen accommoderen. Accommoderen is nodig om zonder bril te kunnen lezen. Aangezien het accommodatievermogen in de middelbare leeftijd afneemt, is een phakic-IOL met name interessant voor mensen in de leeftijd tussen 18 en 40 jaar die géén bril of contactlenzen meer willen dragen.
Het is vooral geschikt voor middelmatige tot ernstige bij- en verziendheid (van -6D tot -20D en van +2D tot +15D). Bij deze techniek wordt een extra lens permanent in het oog geïmplanteerd. De kunstlens kan worden geplaatst vóór of achter het regenboogvlies (iris). Deze lens hoeft niet na een bepaalde tijd te worden vervangen. 
   

Soorten Phakic-IOL
De kunstlens kan worden  geplaatst in de voorste oogkamer (dit is de ruimte begrensd door het hoornvlies en regenboogvlies) of in de achterste  oogkamer (de ruimte tussen het regenboogvlies en de eigen ooglens).
Er zijn 3 typen Phakic-IOL's, namelijk:

  

Lenschirurgie: vervanging heldere lens (refractieve lensvervanging)
Bij een CLE (clear lens exraction) wordt de eigen ooglens vervangen door een kunstlens, net zoals bij een staaroperatie. Echter, de eigen ooglens is nog helder. CLE betekent dat een heldere ooglens wordt verwijderd. Een synoniem voor de CLE is de RLE (Refractive Lens Exhange of refractieve lensverwijdering) of de Prelex (presbyope lensexchange).
Er is dus géén staar aanwezig is. Voor een folder over CLE → lees verder

      
De eigen ooglens wordt vervangen door een:

Het accommodatievermogen van een normale ooglens neemt af op middelbare leeftijd. Hierdoor ontstaat ouderdomsverziendheid (presbyopie genoemd, leesbril-behoeftig). Wordt de CLE (clear lens extraction) verricht bij iemand op middelbare leeftijd dan kan een multifocale lens geïmplanteerd worden. Een CLE bij deze ouderdomsverziendheid (presbyopie) wordt ook wel Prelex (presbyopic lens exchange) genoemd.
Bovenstaande kunstlenzen kunnen ook gebruikt worden bij patiënten die een staaroperatie moeten ondergaan.

Monovisie
Bij mensen gaat vanaf 42 jaar het accommodatievermogen langzaam achteruit (presbyopie genoemd). Monovision is een manier om de presbyopie, of het verlies van accommodatie, te compenseren door het afwisselend scherp kijken met één van de ogen. Het éne (meestal dominante) oog wordt zodanig gecorrigeerd dat het géén brilsterkte nodig heeft voor het veraf zien. Het andere (niet-dominante) oog heeft een sterkte nodig om juist dichtbij scherp te kunnen zien (meestal tussen de -1 en -2.5 dioptie).
Het ene, dominante, oog ziet dus scherp op afstand, maar wazig dichtbij. Het andere oog ziet scherp dichtbij, maar wazig veraf.
Monovision kan van nature al aanwezig zijn maar kan ook een behandelingsstrategie zijn om de presbyopie te compenseren.
Voor details, zie folder over monovisie.

Speciale vormen van correcties van brilsterkten

Bioptics: combinatie hoornvlies- en lenschirurgie  →  lees verder
Dit is een combinatie van een refractieve kunstlensimplantatie (zie nr 2 of 3) én een laserbehandeling (1). Bij een extreme bijziendheid (> -15 dioptrie) kan het gewenst zijn om de voordelen van lensimplantatie en laseren te combineren. Bioptics wordt ook toegepast bij over- en ondercorrecties na refractieve kunstlensimplantaties (bijv. als er na een lensimplantatie nog een geringe rest-refractieafwijkingen overblijft). Eerst wordt de kunstlens geïmplanteerd. Hierna wordt de overgebleven refractieafwijking (brilsterkte) nog in 2e instantie gelaserd.

Kosten
De kosten van verschillende refractieve behandelingen in de verschillende centra → zie elders op site (Voor Deventer ziekenhuis → lees verder).

Animatiefilm (Engels)




Deze folder is eigendom van www.oogartsen.nl, afkomstig van het Deventer ziekenhuis, CWZ (Nijmegen), Catharina ziekenhuis (Eindhoven), Elisabeth-TweeSteden ziekenhuis (Tilburg), HAGA ziekenhuis (Den Haag), Albert Schweitzer (Dordrecht), Rijnstate (Arnhem), Alrijne ziekenhuis (Leiderdorp, Leiden), Gelre ziekenhuizen (Apeldoorn, Zutphen);  copyright. Voor de aandachtsgebieden van oogartsen, zie aandachtsgebieden (subspecialisaties).

print deze pagina
 
ga naar boven