Conjunctivitis (bindvlies / slijmvlies ontsteking): covid, coronavirus

Conjunctivitis (bindvlies / slijmvlies ontsteking): covid, coronavirus

Inhoudsopgave slijmvliesontsteking / bindvliesontsteking:

  1. Inleiding SARS-CoV of Covid-19
  2. Symptomen
    • algemeen
    • oogheelkundig
  3. Pathofysiologie
  4. Behandeling

1. Inleiding
Sinds december 2019 is het coronavirus een wereldwijde ziekte geworden dat zeer besmettelijk is. Het virus draagt de naam “severe acute respiratory syndrome coronavirus 2” (= SARS-CoV-2). De aandoening zelf heet “coronavirus desease 2019″(= COVID-19).

SARS-C0V-2 is een virus, bestaande uit een enkelstreng RNA beta coronavirus, dat de ziekte COVID-19 veroorzaken. Het is oorspronkelijk gelinkt aan een uitbraak in Wuhan. Transmissie van het virus vindt plaats door direct contact met slijmvliezen, waaronder het oog. Er zijn al > 100 soorten SARS-CoV-2 met 2 verschillende types (type L en type S). Het virus bindt zich aan de ACE2 receptor in de cel. Deze receptoren zijn gevonden in het slijmvlies van het oog en het hoornvlies, hoewel de dichtheid van deze receptoren in oogweefsel laag is.

2. Symptomen
2a. Algemeen
De overdracht van het virus vindt plaats via druppels, contact met geïnfecteerde oppervlakten, slijmvliezen van geïnfecteeerde personen en tranen. De incubatietijd is < 14 dagen met een maximum rond de 4-7 dagen na blootstelling. Patiënten zijn zelf al besmettelijk enkele dagen voordat de eerste symptomen zich manifesteren. Ongeveer 97% van de patiënten krijgen symptomen binnen 11-12 dagen van blootstelling.
De klachten die veel  voorkomen zijn:

  • verkoudheidsklachten zoals neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn
  • hoesten
  • benauwdheid
  • verhoging of koorts (is niet altijd aanwezig)
  • plotseling verlies van reuk en/of smaak (zonder neusverstopping)
  • klachten  die minder voorkomen zijn: pijn in het lichaam, keelpijn, diarree / misselijkheid / braken, bindvliesontsteking, hoofdpijn, huiduitslag of verkleuring van de vingers of tenen

 

2a. Oogheelkundig
De overdracht van viruspartikels kan plaatsvinden via luchtwegen en tranen. Een conjunctivitis (slijmvlies- of bindvliesontsteking) kan worden veroorzaakt door het coronavirus. Het was een oogarts in China (Li Wenliang) die zich als eerste zorgen maakte over het de verspreiding van het coronavirus bij Chinese patiënten. Later overleed hij zelf aan COVID-19.

Coronavirus kan een ernstige oogziekte veroorzaken bij dieren (uveitis, vasculitis, retinitis, neuritis optica). Echter bij de mens is de aandoening milder en komt minder vaak voor.

Detail van de bouw van de conjunctiva: De conjunctiva (slijmvlies) op de oogbol ligt op het witte deel van het oog (de harde oogrok) en wordt “conjunctiva bulbi” genoemd. De conjunctiva aan de binnenzijde van de oogleden is rood vanwege de vele bloedvaten en wordt “conjunctiva palpebralis” genoemd.

Patiënten die geinfecteerd zijn met SARS-C0V-2 kunnen zich presenteren met symptomen van een conjunctivitis (slijmvlies- of bindvliesontsteking). Deze ontsteking begint meestal met een eenzijdige roodheid van de conjunctiva met een folliculaire reactie (onderooglid,  conjunctiva palpebralis inferior). De aandoening kan vervolgens tweezijdig worden.

Andere kenmerken zijn: waterige afscheiding en een milde ooglidzwelling.De aandoening geneest meestal spontaan maar kan in enkele gevallen progressief zijn en leiden tot: een epitheliale keratitis (hoornvliesontsteking), een pseudomembraneuze conjunctivitis, een tweezijdige bloederige slijmvliesontsteking (hemorrhagische pseudomembraneuze conjunctivitis) of een pseudodendritische keratitis.
Bij dieren zijn ook andere oogaandoeningen aangetroffen (uveitis anterior, retinitis, vasculitis, neuritis optica)
De klachten bestaan uit een waterige afscheiding, irritatie (corpus alienum gevoel), milde ooglidzwelling en een rood oog. Het kan ook zonder klachten gepaard gaan (asymptomatisch).

Vaccinatie
Er zijn enkele casussen beschreven bij patiënten die een hoornvliestransplantatie hebben ondergaan (DMEK), dat een vaccinatie (mRNA vaccin Pfizer) mogelijk aanleiding heeft gegeven tot een afstotingsreactie. Er lijkt dan sprake van een immunologische reactie tegen het virus (spike) maar ook tegen het donorhoornvlies (corneal endothelial allograft rejection) [Phylactou, BJO apr 2020]. In dat  geval moeten de oogdruppels met steroïden verhoogd worden om de afstotingsreactie te verminderen.

3. Pathofysiologie
Hoe de conjunctivitis tot stand komt is niet geheel duidelijk. Er wordt gedacht dat de ziekte in 3 fasen optreden: 1) virus replicatie, gevolgd door 2) een immunologische hyperactiviteit en daarna 3) weefselafbraak. De cellen in de conjunctiva gaan dan dood door een virus-gemedieerde lyse of door een immuunreactie. Celdood leidt tot een afgite van het virus in de tranen.

4. Behandeling
Zoals bij andere virusinfecties, gaat de oogontsteking door COVID-19 meestal vanzelf over. Ter verzachting kunnen kunsttranen of koude compressen gebruikt worden. Locale antibioticadruppels kunnen worden voorgeschreven om een secundaire bateriele infectie te voorkomen.

 

Scroll naar top